Przykładowe pytania od użytkowników Lex Prawo Oświatowe, które są bezpośrednio związane z trwającym strajkiem nauczycieli:

1. Czy dyrektor szkoły może pozyskać od pracowników informację na temat ich nieprzystąpienia do strajku (wpisanie się na listę osób nieprzystępujących do strajku)?

2. Czy strajkujący nauczyciel lub pracownik obsługi w czasie strajku powinien przebywać na terenie szkoły i w jakim wymiarze?

3. Na jakiej podstawie dyrektor ma potrącić wynagrodzenie za czas strajku, jeśli organizator strajku nie ma obowiązku przedstawienia listy osób strajkujących?

ODPOWIEDŹ

Dyrektor ma obowiązek ustalenia, którzy nauczyciele nie biorą udziału w strajku, w celu zorganizowania należytej opieki nad uczniami i wypłacenia wynagrodzenia tym nauczycielom, którzy wykonują pracę.

Na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z 23.05.1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych – dalej u.r.s.z. w okresie strajku zorganizowanego zgodnie z przepisami ustawy pracownik zachowuje prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Jednocześnie akt u.r.s.z. nie zobowiązuje pracownika do składania wiążących pisemnych oświadczeń, czy bierze udział w strajku, czy też nie.

Okoliczność tę dyrektor ma obowiązek ustalić w związku z wykonywaniem czynności kierownika zakładu pracy, w tym związanych z ustalaniem przysługiwania pracownikom wynagrodzeń – art. 68 ust. 5 ustawy z 14.12.2016 r. – Prawo oświatowe – dalej p.o. Obecność na terenie szkoły w czasie strajku nie jest równoznaczna z obecnością w pracy, ponieważ pracownik biorący udział w strajku nie wykonuje pracy, ani nie pozostaje w gotowości do wykonywania pracy – art. 17 ust. 1 u.r.s.z. W związku z tym nauczyciel, który nie świadczy pracy, powinien się usprawiedliwić na zasadach określonych w regulaminie pracy – art. 1041 § 1 pkt 9 ustawy z 26.06.1974 r. - Kodeks pracy - dalej k.p.

Okoliczność, czy nauczyciel prowadzi zajęcia, dyrektor może sprawdzić osobiście lub za pośrednictwem wyznaczonej osoby poprzez wstęp na zajęcia i obserwację - § 22 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25.08.2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego, Dz.U. z 2017 r., poz. 1658. Fakt wykonywania pracy w zakresie przeprowadzenia zajęć z uczniami może zostać ustalony na podstawie wpisów w dziennikach lekcyjnych – art. 42 ust. 7a ustawy z 26.01.1982 r. - Karta Nauczyciela.

Ze względu na obowiązek zapewnienia należytej organizacji pracy szkoły, w tym zapewnienia opieki uczniom, dyrektor powinien szybko uzyskać informację o tym, ilu nauczycieli wyraża gotowość do pracy w związku z nieprzystąpieniem do strajku – art. 68 ust. 1 pkt 3 p.o. W tej sytuacji wydanie polecenia służbowego nauczycielom wpisania się na listę osób nieprzystępujących do strajku, którym można przydzielić zadania służbowe, należy uznać za dotyczące pracy i zgodne z przepisami.

Żaden przepis aktów k.p. oraz u.r.s.z. nie uprawnia, a tym bardziej nie zobowiązuje nauczyciela do przebywania w szkole w czasie strajku. Zgodnie z art. 100 § 2 pkt 2 w zw. z art. 1041 § 1 pkt 1 k.p., pracownik ma obowiązek przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku, zaś regulamin ten określa warunki przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu. W związku z tym odpowiedzi na pytanie o możliwość pozostawania przez nauczyciela biorącego udział w strajku na terenie szkoły w godzinach pracy i ewentualnie po godzinach pracy, należy poszukiwać w treści regulaminu pracy obowiązującego u konkretnego pracodawcy. W razie braku takich postanowień w regulaminie pracy należy przyjąć, zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym w literaturze, że prawo pracownika do przebywania w miejscu pracy jest ściśle powiązane z obowiązkiem stawienia się w miejscu pracy w celu wykonywania zadań służbowych. W związku z tym pracownik, który ich nie wykonuje np. z powodu udziału w strajku, może przebywać w miejscu pracy do czasu zażądania opuszczenia miejsca pracy przez pracodawcę - M. Kurzynoga, Warunki legalności strajku, LEX 2011, nt 2.4 w rozdziale VI. Czyli jeśli takiej możliwości nie przewiduje regulamin pracy obowiązujący w danej szkole, na żądanie dyrektora szkoły nauczyciele biorący udział w strajku mają obowiązek opuszczenia jej terenu.

Wynagrodzenie zasadnicze wraz z dodatkami do wynagrodzenia przysługuje tylko za pracę wykonaną, zgodnie z art. 80 ustawy z 26.06.1974 r. - Kodeks pracy – dalej k.p. Za czas nieprzepracowany w związku z udziałem w strajku pracownicy nie zachowują prawa do wynagrodzenia, co wprost wynika z art. 23 ust. 2 u.r.z.s. W oparciu o art. 87 § 7 k.p. z wynagrodzenia za pracę odlicza się, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Potrącenie w późniejszym terminie wymaga pisemnej zgody nauczyciela (art. 91 § 1 k.p.). Potrącenia wynagrodzenia zasadniczego z dodatkami do wynagrodzenia dokonuje się w sposób uregulowany w § 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29.05.1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy.

Wynagrodzenie za miesiąc, w którym nauczyciel wziął udział w strajku oblicza się w następujący sposób: miesięczną stawkę wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami dzieli się przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu z uwzględnieniem dnia strajku, w celu obliczenia wynagrodzenia za 1 godzinę. Wyliczenie dotyczy także nauczyciela, ponieważ pedagog otrzymuje wynagrodzenie nie tylko za godziny realizowane w ramach pensum, ale również za inne czynności i zadania realizowane w ramach 40-godzinnego i 5-dniowego tygodnia pracy w razie zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć zgodnie z art. 42 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 26.01.1982 r. – Karta Nauczyciela, czyli bez względu na liczbę godzin pensum planowanych do zrealizowania w dniu strajku. Następnie otrzymaną kwotę wynagrodzenia za 1 godzinę mnoży się przez liczbę godzin nieobecności pracownika w pracy (8 godzin, gdy strajk trwał cały dzień i nauczyciel zatrudniony na pełen etat nie świadczył pracy). Tak obliczona kwota wynagrodzenia podlega potrąceniu.

Autor odpowiedzi: Joanna Lesińska

 

Więcej odpowiedzi na pytania związane ze strajkiem nauczycieli znajduje się w LEX Prawo Oświatowe
Dowiedz się jak uzyskać dostęp do serwisu LEX Prawo Oświatowe »