Autor: Paulina Zawadzka-Filipczyk
Rodzaj: linia orzecznicza

Aktualna


Streszczenie


Na gruncie poglądów prezentowanych w orzecznictwie istnieje rozbieżność, jak kwalifikować zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania jego samochodu prywatnego do celów służbowych. Do niedawna sądy jednolicie przyjmowały (z niewieloma jedynie wyjątkami), że taki zwrot kosztów stanowi dla pracownika przychód ze stosunku pracy. Pogląd ten wykształcił się w oparciu o literalną wykładnię przepisów, z których wynika, że zwrot takich kosztów jest wolny od podatku tylko w sytuacji, gdy odrębne przepisy przewidują obowiązek ich ponoszenia przez pracodawcę lub możliwość przyznania prawa do ich zwrotu. W aktualnym stanie prawnym uregulowania takie znajdują się w przepisach dotyczących Poczty Polskiej, lasów i pomocy społecznej. Zdecydowana większość pracowników nie podlega zatem przedmiotowemu zwolnieniu i zwrot kosztów związanych z używaniem pojazdu prywatnego do celów służbowych musi być kwalifikowany jako ich przychód. Wspomniane nieliczne wyjątki od tego poglądu dały podstawę do jego zanegowania jedynie pośrednio. Od grudnia 2017 roku zaczęły pojawiać się jednak stanowiska sądów jednoznacznie rozpoczynające tworzenie się odmiennej od dotychczasowej linii orzeczniczej. Linia ta opiera się na stanowisku, iż zwrot kosztów z tytułu używania samochodu prywatnego do celów służbowych nie stanowi dla pracownika przychodu, a jego pierwotnym źródłem jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt K 7/13 w myśl którego "inne nieodpłatne świadczenie" oznacza wyłącznie otrzymane przez pracownika przysporzenie majątkowe o indywidualnie określonej wartości. Według Trybunału Konstytucyjnego za przychód pracownika mogą być więc uznane tylko takie świadczenia, które zostały spełnione za jego zgodą i w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosły mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść, a korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów). Zwrot kosztów używania prywatnego samochodu do celów służbowych nie mieści się natomiast w takim rozumieniu świadczeń stanowiących przychód pracownika z tytułu stosunku pracy.

Pogląd nr 1: Świadczenie w postaci zwrotu kosztów użytkowania samochodu prywatnego do potrzeb pracodawcy wypłacane w formie ryczałtu, tzw. „kilometrówki” jest dla pracownika przychodem z tytułu stosunku pracy, a ze zwolnienia od podatku korzystać mogą jedynie ci pracownicy, których sytuację regulują odrębne przepisy dotyczące wykorzystywania samochodu prywatnego do celów służbowych.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14.09.2017 r., I SA/Po 1532/16, LEX nr 2366533:

„W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że wskazane we wniosku zdarzenie przyszłe dotyczy statusu wypłat pieniężnych, dokonywanych przez pracodawcę na rzecz pracowników, tytułem zwrotu kosztów używania do celów służbowych pojazdów prywatnych. Literalne brzmienie przepisu art. 12 ust. 1 PDOFizU wskazuje, że za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, uważa się m.in. "wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne". (…) Zasadą jest zatem opodatkowanie. Od tej zasady ustawodawca czyni pewne wyjątki, które wprost artykułuje. Jednym z takich wyjątków od zasady opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest opisany w art. 21 ust. 1 pkt 23b PDOFizU zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania pojazdów stanowiących własność pracownika, dla potrzeb zakładu pracy, w jazdach lokalnych, jeżeli obowiązek ponoszenia tych kosztów przez zakład pracy albo możliwość przyznania prawa do zwrotu tych kosztów wynika wprost z przepisów innych ustaw. Skoro zatem ustawodawca w katalogu wyjątków od zasady opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych wskazuje "zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania pojazdów stanowiących własność pracownika dla potrzeb zakładu pracy, w jazdach lokalnych" pod warunkiem spełnienia określonych tym przepisem przesłanek, to należy przyjąć, że sam ustawodawca a contrario wskazuje, że we wszystkich pozostałych przypadkach zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania pojazdów stanowiących własność pracownika dla potrzeb zakładu pracy, w jazdach lokalnych, stanowi przychód. W przeciwnym razie ustawodawca nie określałby przesłanek zwolnienia od podatku, zwrotu kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania pojazdów stanowiących własność pracownika dla potrzeb zakładu pracy, w jazdach lokalnych.”

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 10.05.2017 r., I SA/Gd 98/17, LEX nr 2291325:

„Argumenty przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, a następnie w skardze pomijają istotny w tej sprawie przepis art. 21 ust. 1 pkt 23b PDoFizU, w myśl którego, wolny od podatku dochodowego jest zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania pojazdów stanowiących własność pracownika, dla potrzeb zakładu pracy, w jazdach lokalnych, jeżeli obowiązek ponoszenia tych kosztów przez zakład pracy albo możliwość przyznania prawa do zwrotu tych kosztów wynika wprost z przepisów innych ustaw - do wysokości miesięcznego ryczałtu pieniężnego albo do wysokości nieprzekraczającej kwoty ustalonej przy zastosowaniu stawek za 1 kilometr przebiegu pojazdu, określonych w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra, jeżeli przebieg pojazdu, z wyłączeniem wypłat ryczałtu pieniężnego, jest udokumentowany w ewidencji przebiegu pojazdu prowadzonej przez pracownika; przepis art. 23 ust. 7 stosuje się odpowiednio. Z powyższego wynika, że zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu używania pojazdu stanowiącego własność pracownika, dla potrzeb zakładu pracy jest wolny od podatku dochodowego, jeżeli samochód jest wykorzystywany w jazdach lokalnych, a obowiązek ponoszenia tych kosztów przez zakład pracy albo możliwość przyznania prawa do zwrotu tych kosztów wynika wprost z przepisów odrębnych ustaw.” (…) „Powyższe zwolnienie obejmuje zatem tylko niektórych pracowników, dla których ww. ustawy przewidują możliwość przyznania prawa do zwrotu kosztów poniesionych z tytułu używania pojazdów stanowiących własność pracownika lub nakładają na pracodawcę obowiązek ich zwrotu. W pozostałych przypadkach ryczałt samochodowy za tzw. jazdy lokalne jest opodatkowany.”